Jerzwałd - dawniej Gerswalde
Forum Wolnej Wypowiedzi

FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj

Poprzedni temat «» Następny temat
Przesunięty przez: mirekpiano
2013-05-20, 22:20
chronologiczny opis wydarzeń w Jerzwałdzie
Autor Wiadomość
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1881
Wysłany: 2013-02-05, 18:22   chronologiczny opis wydarzeń w Jerzwałdzie

w tym miejscu chciałbym zapoczątkować kronikę wydarzeń w Jerzwałdzie od czasów najdawniejszych do współczesności:
Proszę dopisywać wydarzenia, o których wiecie w osobnych postach a ja będę tę listę aktualizował

1330.02.23 - Luther z Brunszwiku, komtur dzierzgoński, nadał wieś Jerzwałd rycerzowi pruskiemu Skypelonowi w wieczyste posiadanie za zasługi wojenne wyświadczone braciom zakonnym.
1578 - w Księdze gospodarczej Księstwa Pruskiego z 1578 r. (Haushaltungsbuch des Fürstentltums Preussen 1578 r.) zanotowano dane dotyczące okolic Jerzwałdu:
Majątek Lixein (Likszany) nie jest duży i nie można tam wiele przedsięwziąć. Bezpośrednio z nim graniczą opuszczone dobra ziemskie o nazwie Keiserßwalt (Jerzwałd), które można przyłączyć do Lixein (Likszany). Nie jest pewne, jaką one mają wspólnie powierzchnię , moim zdaniem nie jest tego więcej niż 30 łanów (504 ha): można byłoby tam założyć państwowy folwark. Z dobrami Keiserswalde (Jerzwałd) graniczy majątek o nazwie Rotzigeshoeff (Rucewo), osiedliło się w nim dwóch gospodarzy nad jeziorem, w którym łowią leszcze. Byłoby lepiej wydalić ich stamtąd, ponieważ nie posiadają aktów własności i osiedlili się tam samowolnie. Na tych ziemiach trzeba założyc owczarnię, gdyż w pobliżu są dobre pola na pastwiska. Można zatem połączyć wszystkie trzy majątki wraz z ową owczarnią. Jeśli zboża nie chciałoby się wozić za daleko z Rotzigeshoeff (Rucewo) do Lixein (Likszany) albo Keiserßwalt (Jerzwałd), to na Rotzigeshoeff (Rucewo) trzeba zbudować gospodarstwo i jednocześnie ową owczarnię w miejscu, gdzie to najlepiej pasuje. Na tych terenach istnieje doświadczene w hodowli owiec.
1611 - w okolicy Lixainen wybuchła zaraza bydła, a w 1612 r. miała miejsce klęska nieurodzaju, co z kolei przyniosło klęskę głodu.
1707 - Jerzwałd powstał na nowo jako wieś szkatułowa (podatki z niej wpływały bezpośrednio do prywatnej szkatuły króla Prus Fryderyka I Hohenzollerna) i został nazwany Girsewald, pózniej Gerswalde (do 1945 r.), co jest przekształceniem pierwotnej nazwy Keyserswalde.
1710 - Jerzwałd jak i całe Prusy nawiedziła straszliwa epidemia dżumy. W Jerzwałdzie zmarły 92 osoby, w Likszajnach 45, w Rąbitach 26, w Dobrzykach 8, w Haku 48, w Kupinie 73 osoby. W Zalewie pomór przeżyło tylko 7 osób z 709 mieszkańców.
1726 - spis ludności
1732 - spis ludności
1739 - w Jerzwałdzie założono szkołę elementarną. W raportach wizytatorów była ona jeszcze w 1834 r. nazywana polską szkołą, gdyż uczęszczały do niej tylko polskie dzieci.
1780 - w Rucewie grasowały stada wilków, które stały się plagą nie tylko tej wsi, gdyż zagryzały bydło i owce w całej okolicy.
1807 - pewien człowiek z Jerzwałdu poprowadził w nocy do Kamieńca 50 Czarnych Huzarów Pruskich, którzy chcieli dokonać zamachu na życie Napoleona – do ataku nie doszło z powodu silnych straży pałacowych.
1831 - w okolicach Jerzwałdu wybuchła epidemia cholery.
1867 - Jerzwałd dotknęła klęska nieurodzaju, zaraz potem wystąpiła klęska głodu.
1868 luty - wybuchła epidemia tyfusu (w Zalewie zmarło 119 osób)
1871 -
1874.07.14 - utworzono Gminę Wiejską tzw. Amtsbezirks Gerswalde, w której skład wchodzą Jerzwałd, Matyty, Siemiany oraz przysiółki Bukowiec, Rucewo, Likszany. Początkowo siedziba gminy była w Siemianach, zaś głównym administratorem (Amtsvorsteher) do 1892 roku był Kempka zez Siemian
1878.11.11 - gospodarstwo na wyspie jez. Rucewo Małe została uwzględniona w Gminie Wiejskiej
1898 - zbudowano drogę z Dobrzyk do Jerzwałdu
1930 - niemieccy inżynierowie wojskowi przekopali Kanał Jerzwałdzki zakończony groblą, która na wypadek wojny z Polską miała być wysadzona w powietrze w celu zalania okolic Susza.
1930 - wybudowano i wyłożono wysokiej jakości brukiem drogę z Jerzwałdu do Starego Dzierzgonia (obecnie zabytek).
1931.06.07 - Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe w Jerzwałdzie zorganizowało zawody sportowe
1939 - Jerzwałd liczył 1026 mieszkańców i był największą wsią w powiecie morąskim. Pobliskie majątki ziemskie Rucewo z 50 i Likszany z 30 mieszkańcami należały administracyjnie do Jerzwałdu.
1944 od sierpnia do października - w okolicach Jerzwałdu działała grupa siedmiu komandosów radzieckich zrzucona na spadochronach nad lasami przy wsi Dolina. Wszyscy komandosi zginęli w wyniku wielkiej obławy zorganizowanej przez niemieckie wojsko i policję.
1944 jesień - w restauracji Eichenlaube (koło obecnej leśniczówki Bukownica) internowano 20 Badolio Włochów
1945.01.21 - o godzinie 18.30 lokalne władze niemieckie wydały rozkaz ewakuacji mieszkańców Jerzwałdu z powodu zbliżającego się frontu radzieckiego (wcześniejsze opuszczenie wsi bez zezwolenia władz było zabronione pod karą śmierci). Jeszcze tego samego dnia ludność opuściła wieś w uformowanej kolumnie zaprzęgów konnych. Nie wszyscy mieszkańcy uciekali, część pozostała.
1945.01.23 - o świcie pojawili się w Jerzwałdzie Rosjanie. Wjechali czołgami po zamarzniętym jeziorze z dzień wcześniej zajętych Siemian. Zabili następujących mieszkańców:
1. Sokoll Fritz - naczelnik poczty
2. Pukallus Hermann
3. Schipplick Fritz
4. Zerulla Otto
5. Herold Paul
6. Herold Maria z d. Dietrich
7. Winklewski Eduard
8. Winklewski, żona Eduarda
9. Sokolowski , żona rybaka
10. Meyer Emma, babka ś.p. Gertudy Hermann a prababka Giseli i Kurta
11. Wilinski Martha
12. Gavell Emil
13. Gavell, żona Emila
14. Dudde Martha
15. Pukall Karl
16. Teschner Anna, matka kowala Teschnera, który do śmierci żył w powojennym Jerzwałdzie
17. Laschinski, leśniczy z Doliny
18. Laschinski, żona leśniczego z Doliny
19. Dietrich z d. Josevski, kobieta
20. Kindler Hans
21. Buchholz Ottielie
22. Kornatz Paul, właściciel młyna
1945.01.23 do konca kwietnia 1946 - okupacja Jerzwałdu przez Rosjan
1945–1948 - w okolicach Jerzwałdu operowały oddziały 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej pod dowództwem majora Zygmunta Szendzielarza, ps. Łupaszka (ur. 1910 r. – stracony 8 lutego 1951 r.). Żołnierze Łupaszki atakowali wojska sowieckie, posterunki Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i działaczy Polskiej Partii Robotniczej, między innymi w Siemianach, Januszewie, Zalewie i Dobrzykach. Jedną z tajnych baz Łupaszki była leśniczówka w Witoszewie.
1945 - w Jerzwałdzie zamieszkał Franciszek Polewczyk
1946 - Antoni Mazur z żoną i dziećmi Mazur, Jan Grędziński, Stanisław Matosek, który został wybrany pierwszym po wojnie jerzwałdzkim sołtysem.
1946 - w Jerzwałdzie powstała Ochotnicza Straż Pożarna
1946 - w Jerzwałdzie otwarto siedmioklasową szkołę podstawową dla 130 dzieci.
1946.05.24 - do Jerzwałdu przybyła grupa 13 rodzin z Mazowsza ( okolice Płocka). Do Morąga przyjechali pociągiem a stamtąd samochodami do Jerzwałdu.
Mikołajczykowie, Kulińscy, Józefowicz, Lewandowscy, Dolacińska, Kaczmarek, Plechowicz, Kopeć, Majewscy, Smagała, Frączkowscy, Igielscy, Piekarscy
1947 - w Jerzwałdzie zamieszkały rodziny Ajeckich, Dobrowolskich, Guzów, Mellerów
1947 - transport przesiedleńców z Akcji Wisła ( Mac, Grzebieniak, Szarjak, Sałosz, Rafa, Stanko, Radawiec,
1948 - powstał Punkt Biblioteczny istniejący do dziś
1956 - w Jerzwałdzie założono Urząd Pocztowy, zlikwidowany w 2007 r
1958 - otwarto Punkt Felczerski, który istniał do 1995 r.
1959.01.16 - pierwszy protokół z posiedzenia plenarnego KGr PZPR w Jerzwaldzie
1961.03.09 - ostatni protokół z posiedzenia plenarnego KGr PZPR w Jerzwaldzie
1967 - w Jerzwałdzie zamieszkał na stałe pisarz Zbigniew Nienacki (1929–1994), autor cyklu powieści dla młodzieży o „Panu Samochodziku” i wielu książek dla dorosłych.
1968 - przez Jerzwałd przejechała kolumna pancerna
1973 - Szkoła Podstawowa w Jerzwaldzie została przekształcona w szkołę z nauczaniem początkowym dla klas 1–3. Uczniowie starsi (klasy 4-8) dojeżdżały do Żbiorczej Szkoły Podstawowej w Dobrzykach.
1976 - od początku lipca do końca sierpnia przebywała w Jerzwałdzie na wakacjach Grażyna "Gaja" Kuroń wraz z synem Maciejem, mieszkała wówczas w domu Państwa Dramińskich
1976.07.30 - zamordowano Bożenę Kroczek (ur. 1964 r)
1980 - w Rucewie zamieszkał aktor Zenon Nocoń
1982 - w Jerzwałdzie kupił dom Aleksander Minkowski, pisarz.
1985 - w Jerzwałdzie zamieszkał Michał Nałęcki, który już w 1979 roku rozpoczął pracę jako leśniczy w Nadleśnictwie Susz. Początkowo mieszkał w leśniczówce Witoszewo. Odtąd częstym gościem w Jerzwałdzie był jego ojciec Konrad Nałęcki, słynny reżyser filmowy ( m.in. współtwórca filmu " Czterej Pancerni i Pies"
1991 - w Jerzwałdzie ukazał się wydawany prywatnie 1 Numer Biuletynu Społeczno-Kulturalnego „Pomezaniae” (www.pomezaniae.jor.pl),
1992 - zmarł Zenon Nocoń
1994.09.23 - zmarł pisarz Zbigniew Nienacki. Jego grób znajduje się na miejscowym cmentarzu, a na domu, w którym mieszkał, wisi tablica pamiątkowa.
1994 - utworzono Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego (PKPI) z siedzibą w Jerzwałdzie (http://parkikrajobrazowewarmiimazur.pl/pojezierzailawskiego) z zadaniem ochrony dziedzictwa przyrodniczego i prowadzenia edukacji ekologicznej. Na terenie PKPI znajdują się trzy rezerwaty przyrody: „Jasne”, „Czerwica” i „Jezioro Gaudy”.
1995.03.17 - w Jerzwałdzie odbyło się uroczyste przekazanie lokalnej społeczności ambulatorium. Organizatorem i głównym sponsorem tego przedsięwzięcia był prof. med. Józef F. Schier. Niestety ówczesne władze gminne nie doceniły właściwie tego wielkiego zaangażowania Pana Profesora wobec jerzwałdzkiej społeczności i nie podjęło żadnej aktywności aby utrzymać ten punkt ambulatoryjny "przy życiu". Praktycznie więc to ambulatorium nigdy nie zaczęło działać.
1996 - przy Gajówce ( droga na Witoszewo) założono Ośrodek Okresowej Rehabilitacji Zwierząt Chronionych.
1998 - likwidacja Szkoły Podstawowej w Jaerzwałdzie, która była filią SP w Dobrzykach
2009 - założono portal internetowy www.jerzwald.pl z jerzwałdzkim forum wolnej wypowiedzi
2011.03.25 - zmarł śmiercią tragiczną wieloletni sołtys Jerzwałdu i działacz społeczny Ryszard Dubanowski.
2011.03.31 - zmarł były sołtys Jerzwałdu, Tadeusz Dziekan
2012 - w wieku 98 lat zmarła najstarsza mieszkanka Jerzwałdu Marta Chojnowska
2012.09.06 - zmarł po długotrwałej ciężkiej chorobie były radny Janusz Sokołowski.
_________________
www.pianorent.pl
 
 
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Ładowanie strony... proszę czekać!

Nasze forum korzysta z plików cookie. Możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w Polityce dotyczącej "cookies"

Zobacz też Jerzwałd Stronę Główną

Copyright © Jerzwałd

§ Artykuły autorskie zamieszczone na stronie www.forum.jerzwald.pl można cytowaś podając imię i nazwisko (nick) jego autora oraz źródło czyli link do tej strony.

Żaden z widocznych tutaj plików nie znajduje się na serwerze. Linki udostępnione są przez i za zgoda użytkowników. Administrator serwisu www.jerzwald.pl jak i właściciel serwera nie może być pociągany do odpowiedzialności karnej za to co użytkownicy nadsyłają, czy tez za każda inna działalność użytkowników. Nie możesz używać tego serwisu do rozpowszechniania lub ściągania materiałów do których nie masz odpowiednich praw lub licencji. Użytkownicy tej strony odpowiedzialni są za przestrzeganie tych warunków.